English

Single Blog Title

This is a single blog caption

Kwas foliowy – dlaczego jest istotny dla kobiet w ciąży i planujących dziecko?

Kwas foliowy jest witaminą z grupy B. Inaczej określany jako foliany, folacyna lub witamina B9. Organizm nie jest w stanie sam wytworzyć kwasu foliowego, dlatego musi on być dostarczany z pożywieniem lub w postaci suplementów diety. Niedobór kwasu foliowego jest groźny dla rozwoju układu nerwowego płodu.

Dlaczego kwas foliowy jest tak ważny dla zdrowia dziecka?
Kwas foliowy jest niezbędny do prawidłowego procesu powielania DNA, który ma miejsce podczas rozwoju zarodka. Jego brak lub niedobór powoduje patologiczne procesy, które prowadzą do pojawienia się wad rozwojowych.

W pierwszych tygodniach ciąży kwas foliowy ma szczególny wpływ na formowanie cewy nerwowej – zawiązku układu nerwowego. Rozwija się ona w mózg oraz rdzeń kręgowy. Niedobór kwasu foliowego u matki może spowodować wady układu nerwowego u płodu, takie jak rozszczep kręgosłupa lub bezmózgowie.  Wady układu nerwowego pojawiają się u 2-3 dzieci na 1000 żywych urodzeń. Największym problemem jest fakt, iż wady te powstają na samym początku ciąży, gdy kobieta nierzadko nie zdaje sobie sprawy, że może być w ciąży.

Jakie jest zapotrzebowanie na kwas foliowy w ciąży?
W ciąży procesy wytwarzania kwasów nukleinowych nasilają się, przez co zapotrzebowanie na kwas foliowy rośnie. Aby mieć pewność, że organizm jest wyposażony we wszystkie składniki niezbędne do prawidłowego przebiegu ciąży, kobietom w wieku rozrodczym zaleca się między innymi przyjmowanie kwasu foliowego w dawce 0,4 mg niezależnie od tego czy planują ciążę. Foliany w dawce 0,4-1 mg należy spożywać codziennie minimum 4-6 tygodni przed planowanym poczęciem dziecka.  Suplementację zaleca się kontynuować do końca drugiego trymestru, czyli 6 miesiąca ciąży.

Kobiety w rodzin, w których w przeszłości wystąpiły przypadki wad rozwojowych cewy nerwowej powinny po konsultacji z lekarzem przyjmować nawet 4 mg, czyli dziesięciokrotność standardowej dawki kwasu foliowego dziennie. Kobietom zażywającym leki przeciwpadaczkowe również zaleca się nieco zwiększoną dawkę, 1 mg dziennie.

Kwas foliowy jest tu składnikiem bardzo istotnym, gdyż od prawidłowego rozwoju układu nerwowego w ogromnej mierze zależy przyszłe zdrowie ogóle dziecka. Kwas foliowy odgrywa ponadto dużą rolę w wytwarzaniu płytek krwi u marki oraz płodu.

Źródła kwasu foliowego – suplementy diety oraz żywność
Aby mieć pewność, że przyjmuje się odpowiednią dawkę folianów można sięgnąć po syntetyczny kwas foliowy w postaci suplementów. Mogą to być preparaty multiwitaminowe z jego odpowiednią ilością lub tabletki zawierające jedynie kwas foliowy.  

Kwas foliowy jest szczególnie wrażliwy na działanie temperatury. Obróbka warzyw może spowodować straty nawet 90% tego składnika. Najkorzystniej spożywać warzywa będące jego źródłem na surowo. Jest to witamina rozpuszczalna w wodzie, dlatego podczas gotowania większość może przejść do płynu. Pewnym rozwiązaniem nieco ograniczającym straty jest gotowanie warzyw na parze. Mimo wszystko najlepiej sięgać po warzywa w formie surowej.

Największym naturalnym źródłem kwasu foliowego są zielone warzywa liściaste. Twoja dieta powinna być bogata w sałatki z surowych warzyw bazujące na zielonych liściach sałaty czy szpinaku. Sięgaj też po natkę pietruszki, świeże zioła, jarmuż, brukselkę, brokuły, szparagi, groszek zielony, bób, kiełki, rzepę czy cykorię. Źródłem kwasu foliowego są również soja i inne warzywa strączkowe, takie jak soczewica, fasola czy groch oraz pomidory, pomarańcze, buraki, kalafior, kapusta, awokado, jajka, wątróbka, orzechy i nasiona.

Odpowiednią dawkę dzienną zapewni przykładowo sałatka ze 100g surowego szpinaku z dowolnymi warzywami i 2 jajkami gotowanymi na twardo, 2 kromkami chleba razowego i 1 szklanką soku pomarańczowego.

Wprowadzenie obowiązku dodawania kwasu foliowego do płatków śniadaniowych i innych artykułów spożywczych w Australii, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych obniżyło występowanie wad cewy nerwowej u płodów o nawet 50%. Odpowiednia podaż kwasu foliowego przed zapłodnieniem i przez pierwsze 3 miesiące ciąży (z suplementów lub z pożywienia) pozwala zmniejszyć ryzyko wad rozwojowych cewy nerwowej u płodu o 75%.


Kwas foliowy ważny również dla zdrowia matki
Niedobór kwasu foliowego, oprócz wad układu nerwowego, może sprzyjać przedwczesnemu porodowi oraz zwiększa ryzyko niskiej masy urodzeniowej dziecka (poniżej 2500g). U kobiety, niekoniecznie będącej w ciąży, niedobór kwasu foliowego może powodować uczucie zmęczenia, kłopoty z zapamiętywaniem, niedokrwistość megaloblastyczną, zwiększenie podatności komórek na transformacje nowotworowe czy zahamowanie wzrostu i odbudowy komórek organizmu.

Warto pamiętać o kwasie foliowym nie tylko ze względu na ciążę, ale też na ogólne zdrowie kobiety. Jest to składnik odżywczy rozpuszczalny w wodzie, dlatego ciężko jest go przedawkować. Nadmiar jest z łatwością usuwany przez organizm. Nie należy jednak z tego powodu przedawkowywać suplementów zawierających tę witaminę. 


Natalia Buciora

Leave a Reply